Chú Hỏa

Hiện nay, tại tòa nhà tiêu biểu của “Chú Hỏa” – nơi đang là Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM (số 97 Phó Đức Chính), ở tấm biển inox ghi lược sử tòa nhà đặt trang trọng ngay lối đi bên trái cửa chính viết: “Hui Bon Hoa tên thật là Hứa Bổn Hòa”. 

Tên đầy đủ là Hui Bon Hoa, hay người ta thường gọi thân mật là chú Hỏa. Ông là người có nhiều huyền thoại nhất trong tứ đại hào phú Sài Gòn xưa. Đi lên bằng hai bàn tay trắng (làm nghề bán ve chai , đồ phế liệu ), nhiều người đã thêu dệt những câu chuyện như nhặt được vàng trong đống đồng nát, an táng mộ cha đúng long mạch hay bí mật mang vàng bạc từ Trung Quốc sang...

Song cuộc đời chú Hỏa là chuỗi ngày cần cù làm việc để làm giàu. Sau mấy chục năm đi thu mua ve chai (thầu ve chai không phải là công việc thấp kém mang ít tiền như nhiều người nghĩ. Hiện Sài Gòn có những công ty thu mua giấy, sắt, dầu nhớt vụn và hàng tỷ thứ lung tung khác thải ra từ các khu công nghiệp, các nhà máy lớn, kiếm bộn tiền), kiếm được số vốn kha khá, chú Hỏa nhảy vào lĩnh vực bất động sản. 

Sài Gòn bây giờ bước từ thưở sơ khai sang thời buôn bán thịnh vượng, tụ hội dân tứ xứ nên đất đai luôn là điểm nóng. Trong vòng mười năm, tài sản chú Hỏa trở nên khổng lồ. Trước thế chiến thứ nhất, gia sản của chú Hỏa đã ngót nghét 20,000 căn nhà phố ở khắp Sài Gòn - Gia Định - Chợ Lớn, thành lập công ty "Hui Bon Hoa và các con".

Ít người biết Trung tâm cấp cứu Sài Gòn trên đường Lê Lợi cũng là một công trình chú Hỏa dựng nên để tặng cho thành phố.

Khu lăng mộ của gia đình chú Hỏa mà người địa phương quen gọi một cách đơn giản hơn là “mộ chú Hỏa” hiện tọa lạc sát Quốc lộ 1K thuộc phường Bình An, thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương. Tuy mang tiếng là “mộ chú Hỏa” nhưng chú Hỏa không có mộ ở đây vì sau khi mất, chú Hỏa đã được gia đình đưa về Trung Quốc an táng . Khu vực này thật ra là nơi chôn cất con, cháu của chú Hỏa cùng những thành viên khác trong gia tộc. Do những ngôi mộ tại đây đều thuộc người của họ Hoàng nên có thể gọi khu lăng mộ này là khu mộ dòng họ Hoàng. Gia tộc họ Hoàng của chú Hỏa là một gia tộc giàu có nổi tiếng vào lúc bấy giờ. Do đó, việc chọn đất để làm nghĩa trang riêng cho dòng họ đã được họ tộc thực hiện một cách chu toàn. Họ đã chọn mua khu đất này vì ngoài yếu tố phong thủy rất tốt thì đây còn là nơi “địa linh nhân kiệt”. Trong khu vực này, hiện còn lăng mộ của Long Khánh hầu Hồ Văn Rằng, là cha của Phước Quốc công Hồ Văn Vui, là ông nội của Thánh Tổ Tá Thiên Nhân Hoàng hậu Hồ Thị Hoa – vợ của vua Minh Mạng, mẹ của vua Thiệu Trị. Do vậy, nếu có được khu đất này thì sẽ phát đạt mau chóng vì có bậc công hầu phò trợ. “Kỳ lão địa phương cho hay khu đất này cứ đến ngày lành tháng tốt là có hạo khí hiện lên” Khu mộ của dòng họ Hoàng có nhiều công trình kiến trúc liên hoàn được xây dựng công phu, bố trí hài hòa trên một khu đất rộng lớn gồm: Cổng chính, miếu thờ Thổ Thần, nghĩa từ, nhà bia và các ngôi mộ. Sau năm 1975, dòng họ Hoàng đã chuyển ra nước ngoài sinh sống, khu mộ không còn người trông coi nên dần dần bị lấn chiếm. Ngày nay, khu vực này đã bị nhiều hộ dân lấn chiếm đất để xây nhà ở làm chia cắt, phá hủy cảnh quan vốn có của cả khu mộ: Cổng và miếu Thổ Thần đã nằm trong khuôn viên nhà dân, các ngôi mộ và các kiến trúc khác cũng bị chia tách thành hai khu vực riêng biệt. Hiện nay, khu mộ gia tộc họ Hoàng còn tám ngôi mộ. Nhìn chung, các ngôi mộ đều có cấu trúc giống nhau theo kiểu mộ táng truyền thống của người Hoa. Các ngôi mộ này phân bố ở hai khu vực: Khu vực thứ nhất ở trên đồi cao gồm ba ngôi mộ của con chú Hỏa và khu vực thứ hai ở chân gò với năm ngôi mộ của các thành viên khác trong dòng họ Hoàng. Trong số nhiều công trình tại đây thì khu vực mộ của các con chú Hỏa là tâm điểm chính của cả khu mộ nên được xây dựng, trang trí rất công phu, nghệ thuật. “Ở đây có nhà bia lớn xây cất theo kiểu “Tam Môn – Đại Đình”, với ba tấm bia cao hơn 2m, rộng gần 1,2m và dày 30cm, có bệ đá hoa sen ở chân... các kiến trúc ở đây đều theo nghệ thuật Phước Kiến. Ngoài ba bia và nhà bia, ở bên ngoài đối diện là ba ngôi mộ lớn uy nghi và nghệ thuật” . Ba ngôi mộ lớn ở đây chính là mộ của các con chú Hỏa gồm: Mộ ông Hoàng Trọng Huấn, Hoàng Trọng Tán và Hoàng Trọng Bình. Tất cả các ngôi mộ và nhà bia đều bị nhà dân bao quanh nên trong quá trình khảo sát đã gây nhiều khó khăn.